Mar myn pas seit dat ik as Nederlânsk Steatsboarger allinnich de Nederlânske nasjonaliteit haw. Mar ik haw gjin papieren dy't oantoane dat ik no ek werklik in Fries bin. Der moat in offisjeel dokumint komme dêr't ynstiet dat ik de Fryske nasjonaliteit haw. Miskien in oanpaste pas. Of ien derby, echt in skaaimerk fan in dûbelde nasjonaliteit. In goed ding foar it Frysk bewustwêzen. Want foar in grutte groep minsken is dy Fryske identiteit net konkreet, net taastber genôch. In posityf Frysk bewustwêzen hat ek in posityf effekt op ús Fryske taal.
As wy dy nasjonale erkenning net yn offisjele dokuminten útdrage meie, dan wurde wy diskriminearre en dêrtroch emosjoneel tekoart dien. Nasjonaliteit is in gefoelskwestje. De earste grûn ta it Fryskwêzen wurdt ommers lein yn it bernehert: op memme skerte en heite knibbels. In offisjeel papier soe in oantrún wêze kinne, in befêstiging dat it mear te betsjutten hat as it allinnich mar praten fan in âlde taal. Juridyske beswieren meie der net wêze: Nederlân erkent dochs no ek al mear as ien nasjonaliteit?
Yn syn oarsprong komt it wurd ‘nasjonaliteit ’ fan it Latynske ´natio´ en betsjut ´berte´ (´nascor´ = berne wurde, ôfstamje, ûntstean, groeie). In ‘natio’ of ‘naasje’ is djip woartele yn de kultuer en skiednis fan in folk en befettet de wêzentlike eleminten - bygelyks ús hâlden en dragen en ús taal - fan de identiteit dêrfan. Nederlân keppelet it begryp ‘nasjonaliteit’ neffens my ûnrjochtlik oan de steat (‘steatsnasjonalisme’). Soks tsjûget nèt fan respekt foar it bestean fan in iepen folk mei in eigen taal, kultuer en folksidentiteit, dus foar alle Friezen en it Frysk. Steatsboargerskip en nasjonaliteit binne twa ferskillende begripen. Hearre dat alteast te wêzen. Nasjonaliteit seit wat oer in folk (kultuer) en steatboargerskip seit wat oer it lân (polityk) dêr't hja wenje.
Ik beskôgje de Fryske kultuermienskip en Fryslân as myn 'natio' en wol my as sadanich ek legitimearje kinne. De folsleine ferklearring mei arguminten, myn striid om de Fryske identiteit taastber en konkreet te meitsjen, kinne jo fine yn it dossier ‘nasjonaliteit’. Dat der al folle langer striden wurdt foar de Fryske eigenheid, kinne jo fine yn de oare dossiers. Taalbewegers binne yn de echte betsjutting fan it wurd 'natio' ek ‘identiteitsbewegers’.
It fuortsterkje fan it selsbewustwêzen fan de Friezen is histoarysk en moreel ek te rjochtfeardigjen om't de âldste spoaren fan de Fryske populaasje yn de lege lannen mear as 2000 jier âld binne. Dat makket dat de Friezen fan hjoed de dei hearre ta ien fan de âldste folken yn Europa. Dat kin, as men sjocht nei de tanimmende mobiliteit yn ús maatskippij, al in lyts wûnder hjitte.
As jo lykas ik fan betinken binne dat it sichtber meitsjen fan de erkenning fan ús Fryske nasjonaliteit ek yn offisjele identifikaasjedokuminten en yn it GBA (Gemeentlike BasisAdministraasje) in karmooglikheid wêze moat, dan kinne jo hjir de loyaliteitspetysje ûnderskriuwe. Sa helpe jo mei om yn de takomst ús Fryske identiteit ek formeel te registrearjen. Sjoch ek op de petysjelist fan minsken dy't jo al foargongen binne.
Lit my einigje mei de wiere wurden fan de dichter en skriuwer Obe Postma: Ik bin fan it Fryske lân in bern, gjin lid dat ek betankje kin. Dat is net oars.
Mei rju achtinge,
Sjoerd Groenhof
Eamel:
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
